Mediacja to skuteczny i szybki sposób na rozwiązanie sprawy, jednak wiąże się z pewnymi opłatami. Co do zasady koszty mediacji obciążają strony i są ponoszone po połowie – niezależnie od tego kto zainicjował postępowanie – chyba że strony uzgodnią inaczej. W niektórych przypadkach można jednak ubiegać się o zwolnienie z kosztów. Poniżej przedstawiam najważniejsze informacje, które pomogą Ci krok po kroku przejść przez tę procedurę.
Czy zwolnienie z kosztów mediacji sądowej jest możliwe?
Tak. Koszty mediacji sądowej (w sprawie skierowanej do mediacji przez sąd) są zaliczane do ogólnych kosztów postępowania sądowego. Oznacza to, że w uzasadnionych wypadkach, sąd prowadzący Twoją sprawę może zwolnić Cię z konieczności ich ponoszenia:
- w całości lub
- w części (np. ponad kwotę, którą deklarujesz, że jesteś w stanie zapłacić).
Jeżeli strona została wcześniej zwolniona przez sąd z kosztów sądowych w całości, zwolnienie to rozciąga się również na koszty mediacji!
Kiedy sąd może zwolnić Cię z kosztów mediacji?
Zwolnienie przysługuje w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów mediacji w pełnej wysokości spowodowałoby uszczerbek w koniecznym utrzymaniu Ciebie lub Twojej rodziny.
Rozpatrując Twój wniosek, sąd szczegółowo analizuje:
- Twoje miesięczne dochody,
- stałe wydatki i koszty utrzymania,
- sytuację rodzinną (liczba osób na utrzymaniu),
- posiadany majątek oraz ewentualne zobowiązania finansowe.
Jakie dokumenty należy złożyć?
Aby ubiegać się o zwolnienie, należy złożyć do sądu rozpatrującego sprawę dwa kluczowe dokumenty:
- Wniosek o zwolnienie z kosztów – uzasadniający Twoją sytuację finansową (dostępny w poradniku ABC Mediacji).
- Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania – oficjalny druk wymagany przez sąd (pobierz wzór oświadczenia majątkowego ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości).
Warto dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację finansową, np.:
- zaświadczenie o zarobkach / odcinki renty lub emerytury,
- PIT za ostatni rok,
- rachunki za opłaty stałe (czynsz, media, leki),
- zaświadczenie ze statusu osoby bezrobotnej,
- zaświadczenia lekarskie (w przypadku przewlekłych chorób).
O czym musisz pamiętać?
Samo złożenie wniosku nie zwalnia automatycznie z opłat. Kluczowe jest prawomocne postanowienie sądu, które potwierdza przyznanie zwolnienia.
Gdy składasz wniosek o zwolnienie z kosztów, mediator zwykle wstrzymuje się z rozpoczęciem mediacji, organizacją pierwszego spotkania i czeka na decyzję sądu. Mediacja rusza dopiero wtedy, gdy sąd formalnie wyda postanowienie.
Co w sytuacji, gdy mediacja rozpocznie się wcześniej?
Jeśli zdecydujecie się przystąpić do mediacji przed wydaniem postanowienia, a sąd ostatecznie odmówi zwolnienia, będziesz mieć obowiązek zapłaty za mediację. Jeżeli nie uiścisz opłaty, mediator przekaże rachunek do sądu. Wynagrodzenie mediatora zostanie tymczasowo pokryte ze środków Skarbu Państwa. Następnie sąd w orzeczeniu kończącym rozstrzygnie o kosztach i będzie dochodził tej należności od strony zobowiązanej do zapłaty.
